Σταματήστε τον πόλεμο ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΜΕΝΟ

Κραυγή λίγο πριν τον 21ο αιώνα
Έκπτωση
40%
Τιμή Εκδότη: 22.52
13.51
Τιμή Πρωτοπορίας
+
608947
Συγγραφέας: Χόλμπρουκ, Ρίτσαρντ
Σελίδες:611
Επιμελητής:ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ
Μεταφραστής:ΠΕΡΑΝΤΑΚΟΥ-COOK ΜΑΙΡΗ
Ημερομηνία Έκδοσης:01/01/1998
ISBN:2229603445782

Περιγραφή


"... Τα τελευταία δύο χρόνια, πολλοί ήταν εκείνοι που με ρώτησαν πως ήταν στην πραγματικόττηα αυτές οι διαπραγματεύσεις. Το ερώτημα αυτό δεν μπορεί να απαντηθεί με μια ξερή απαρίθμηση θέσεων που πάρθηκαν και συμφωνιών που επιτεύχθησαν. Οι δεκατέσσερις εβδομάδες οι οποίες αποτελούν τον πυρήνα αυτής της ιστορίας ήταν γεμάτες συγκρούσεις, σύγχυση και τραγωδία πριν την τελική επιτυχία. Οι διαπραγματεύσεις ήταν ταυτόχρονα αφηρημένες και προσωπικές, κάτι σαν συνδυασμό μιας παρτίδας σκακιού και ορειβασίας. Δεν υπήρξε, δηλαδή, ένα θεωρητικό παιχνίδι ανέμσα σε έθνη-κράτη, αλλά μια επικίνδυνη και απρόβλεπτη διαδικασία..." γράφει ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής για την ειρήνευση τα Βαλκάνια, στο εισαγωγικό Σημείωμα για τον Αναγνώστη του βιβλίου του ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ, το οποίο μόλις κυκλοφόρησε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, δυο περίπου μήνες, μετά την πρώτη του έκδοση στις ΗΠΑ και λίγο πριν την κυκλοφορία του στην πρώην Γιουγκοσλαβία.


Ο Αμερικανός διπλωμάτης στο βιβλίο του, μας δίνει μια παό πρώτο χέρι αφήγηση του πολέμου στα Βαλκάνια και των διαπραγματεύσεων στη Βοσνία. 'Ασχετα αν συμφωνεί κανείς με τις θέσεις του Χόλμπρουκ περί Βοσνίας ή όχι, το βιβλίο του αποτελεί μιαν ανεκτίμητη συνεισφορά στην ιστορία των καιρών μας.


Το ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ είναι, στιγμή τη στιγμή, ώρα την ώρα, ένα εκτενές οδοιπορικό στη Βαλκανική Χερσόνησο και την ευρύτερη περιοχή της, σε μια επιδίωξη εξεύρεσης λύσης στο βοσνιακό πρόβλημα, που κορυφώνεται στις προσπάθειες και τελικώς στη Συμφωνία του Ντέιτον.


Ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, μέσα από την καθημερινότητά του με τους πρωταγωνιστές του βοσνιακού δράματος εξοικειώνει τον αναγνώστη του, είτε συμφωνεί είτε όχι με τους χειρισμούς του Αμερικανού διπλωμάτη, ενημερώνεται πρισματικά για τις εξελίξεις και βγάζει τα δικά του συμπεράσματα.


Το ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ είναι ένα διπλωματικό θρίλερ καθώς ο συγγραφέας του περιγράφει τις υψηλές εντάσεις και τους εξίσου υψηλούς κινδύνους διπλωματίας σε μια από τις σκληρότερες διαπραγματεύσεις της σύγχρονης εποχής. Αποτελώντας μια καταγραφή, η οποία θα παραμείνει κλασική γύρω από την ορθή αλλά και λανθασμένη χρήση της αμερικανικής ισχύος, μας δίνει μαθήματα τα οποία επεκτείνονται πολύ πιο πέρα από τα σύνορα των Βαλκανίων και αποτελεούν ένα πανίσχυρο επιχείρημα για το συνεχιζόμενο ηγετικό ρόλο της Αμερικής στο σύγχρονο κόσμο.





ΚΡΙΤΙΚΗ



Η τραγική κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο οδήγησε σε μια γενικευμένη απογοήτευση τους πολίτες, οι οποίοι βρήκαν στον εθνικισμό ένα εύκολο μέσο αποπροσανατολισμού. Ετσι εύκολα οδηγήθηκαν σε μια παθιασμένη εξύμνηση των «εθνικών αρετών» και το Σαράγεβο, η πόλη στην οποία συμβίωσαν αρμονικά για εκατοντάδες χρόνια Κροάτες, Μουσουλμάνοι και Σέρβοι, έγινε ξαφνικά το σύμβολο της αδιαλλαξίας και της φυλετικής μανίας.

Στο κατώφλι του 21ου αιώνα ζήσαμε μια θύελλα μίσους και ερήμωσης, ένα βρώμικο πόλεμο, τον οποίο η ενωμένη Ευρώπη (πόσο ενωμένη ήταν άραγε όταν ενθάρρυνε τον εσπευσμένο κατακερματισμό της Γιουγκοσλαβίας;) ανέχθηκε ή δεν μπόρεσε να εμποδίσει.

Μεταξύ 1991 και 1995 είχαν σκοτωθεί στην πρώην Γιουγκοσλαβία περίπου 300.000 άνθρωποι και βέβαια κανένα επιχείρημα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη βαρβαρότητα και την απανθρωπιά που χαρακτήριζε τις αντιμαχόμενες κοινότητες. Μπροστά σε αυτήν την πραγματικότητα «οι Ευρωπαίοι επέλεξαν να μη λάβουν σθεναρή θέση, περιοριζόμενοι στην αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων των Ηνωμένων Εθνών σε μια χώρα όπου δεν υπήρχε ειρήνη για να τη διατηρήσει κανείς και αφαιρώντας από τις δυνάμεις αυτές τα μέσα και την αρμοδιότητα να σταματήσουν τη σύρραξη» σημειώνει εύστοχα ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ο πρωταγωνιστής της αμερικανικής παρέμβασης στη Βοσνία το 1995 που οδήγησε στη Συμφωνία του Ντέιτον.

Από τις 21 Νοεμβρίου 1995 και μετά η λέξη Ντέιτον έχει πλέον καταχωρισθεί ως ένα είδος συγκεκριμένου τύπου διπλωματίας. Ενα τέτοιο Ντέιτον προτάθηκε σοβαρά για τη Βόρεια Ιρλανδία, την Κύπρο, τη Μέση Ανατολή και για άλλα προβλήματα που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα.

Εκείνοι οι οποίοι έχουν κατά νου παρόμοια «Ντέιτον» θα πρέπει να προχωρήσουν με ιδιαίτερη προσοχή. Είναι σαν να βαδίζουν πάνω σε τεντωμένο σκοινί χωρίς δίχτυ ασφαλείας από κάτω. Είναι πολλή η δουλειά που πρέπει να προηγηθεί μιας τέτοιου είδους «όλα-ή-τίποτα» επιχείρησης. Η τοποθεσία θα πρέπει να είναι απόλυτα σωστή. Οι στόχοι πρέπει να είναι απόλυτα ξεκαθαρισμένοι. Ενα και μόνον φιλοξενούν κράτος πρέπει να έχει τον απόλυτο έλεγχο, είναι όμως ένα πολύ υψηλό ρίσκο για το κράτος-οικοδεσπότη, του οποίου το πρεστίζ τίθεται υπό σκληρή δοκιμασία. Οι συνέπειες της αποτυχίας είναι τεράστιες. «Οταν όμως οι συνθήκες είναι σωστές, ένα τέτοιο "Ντέιτον" μπορεί να φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα» τονίζει ο Ρ. Χόλμπρουκ.

Οι στόχοι της αμερικανικής διαπραγματευτικής πρωτοβουλίας όπως τους περιγράφει ο Ρ. Χόλμπρουκ ήταν δύο αλλά ιδιαιτέρως φιλόδοξοι: πρώτον, να μετατραπεί η 60 ημερών κατάπαυση του πυρός σε μια μόνιμη ειρήνη και, δεύτερον, να επιτευχθεί συμφωνία για ένα πολυεθνικό κράτος. «Για να φθάσουμε στους στόχους μας», σημειώνει ο Χόλμπρουκ, «απαιτούνταν συμφωνίες σε πολλά θέματα: Ανατολική Σλαβονία, Ομοσπονδία, συνταγματικό πλαίσιο, εκλογές, προεδρία τριών προσώπων, Εθνοσυνέλευση, ελευθερία κινήσεων και το δικαίωμα των προσφύγων να επιστρέψουν στα σπίτια τους, συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου Εγκλημάτων Πολέμου και μια διεθνής αστυνομική δύναμη. Τέλος, θα είχαμε να αντιμετωπίσουμε το πλέον επίμαχο καθήκον μας: να προσδιορίσουμε τα εσωτερικά σύνορα της Βοσνίας, εκείνα μεταξύ του σερβικού τμήματος της Βοσνίας και της Κροατομουσουλμανικής Ομοσπονδίας».

Περιγράφοντας την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας και τον βρώμικο πόλεμο που ακολούθησε, ο Ρ. Χόλμπρουκ υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί είχαν χωρισθεί σε δύο ομάδες ευρέως προσδιορισμένες: «Εκείνους οι οποίοι πίστευαν ότι έπρεπε να παρέμβουμε, είτε για ηθικούς είτε για στρατηγικούς λόγους, και εκείνους οι οποίοι φοβόντουσαν ότι, αν το κάναμε, θα βρισκόμασταν μπερδεμένοι σε μια τελματώδη κατάσταση, παρόμοια με εκείνη του Βιετνάμ. Καθώς οι εθνικές εκκαθαρίσεις άρχισαν πλέον να γίνονται ευρύτερα γνωστές, η αναλογία εκείνων οι οποίοι ήθελαν τις Ηνωμένες Πολιτείες να κάνουν κάτι αυξήθηκε, προφανώς όμως δεν αποτέλεσε ποτέ πλειοψηφία».

Οταν όμως η κατάσταση έφθασε στο απελπιστικότερο σημείο της, οι ΗΠΑ, σημειώνει ο Χόλμπρουκ, διακινδύνευσαν το κύρος τους με μια σειρά εξαιρετικά ριψοκίνδυνες ενέργειες: μια ολόπλευρη διπλωματική πρωτοβουλία τον Αύγουστο του 1995, βαρείς βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ τον Σεπτέμβριο, μια κατάπαυση του πυρός τον Οκτώβριο, το Ντέιτον τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο την αποστολή 20.000 στρατιωτών στη Βοσνία. Ξαφνικά ο πόλεμος είχε τελειώσει ­ και ο ρόλος της Αμερικής στη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο Ευρώπη επαναπροσδιορίστηκε.

«Περί την άνοιξη του 1995 είχε καταντήσει πλέον κοινοτοπία να λέει κανείς ότι οι σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους ευρωπαίους συμμάχους μας ήταν χειρότερες παρά ποτέ μετά την κρίση του Σουέζ το 1956. Η σύγκριση αυτή όμως ήταν παραπλανητική: επειδή το Σουέζ ήρθε στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου, η πίεση τότε ήταν περιορίσιμη. Η Βοσνία, ωστόσο, είχε προσδιορίσει την πρώτη φάση των μετά τον Ψυχρό Πόλεμο σχέσεων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών και είχε ζημιώσει σημαντικά την Ατλαντική σχέση. Ειδικότερα οι ενστάσεις έθεταν σε κίνδυνο το ίδιο το ΝΑΤΟ τη στιγμή ακριβώς που η Ουάσιγκτον επεδίωκε να το διευρύνει» τονίζει ο Χόλμπρουκ.

Εκείνη την περίοδο η κυβέρνηση Κλίντον δεχόταν αυστηρές επικρίσεις ότι υπαναχωρούσε στις δεσμεύσεις της για την ασφάλεια της Ευρώπης καθώς και για την υποβάθμιση του γενικότερου βαθμού προτεραιότητας που δινόταν στις εξωτερικές υποθέσεις. Ο Χόλμπρουκ υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Κλίντον είχε να επιδείξει ένα μεγάλο αριθμό επιτυχιών στη μεταψυχροπολεμική Ευρώπη: μια νέα σχέση με τη Ρωσία και τις άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, προώθηση της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και πρωτοβουλίες στο Ιρλανδικό πρόβλημα. «Μολαταύτα η εντύπωση ότι η Ουάσιγκτον είχε στρέψει την πλάτη της στην Ευρώπη στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου ήταν δύσκολο να διαλυθεί όσο δεν κάναμε τίποτε σχετικά με τη Βοσνία» υπογραμμίζει ο συγγραφέας. Το Ντέιτον φαίνεται να άλλαξε την κατάσταση σχεδόν εν μια νυκτί.

Οι κριτικές κατά του προέδρου Κλίντον ως αδύναμου ηγέτη σταμάτησαν ξαφνικά, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και μεταξύ μουσουλμανικών χωρών, και η Ουάσιγκτον έβλεπε να της πλέκεται το εγκώμιο για τη σταθερή ηγετική ικανότητά της. Μετά το Ντέιτον η αμερικανική εξωτερική πολιτική έμοιαζε πιο αποφασιστική, περισσότερο μυώδης. Αυτό μπορεί να υπήρξε τόσο εντύπωση όσο και πραγματικότητα αλλά η εντύπωση ήταν αυτή η οποία μετρούσε.

Ο συγγραφέας και αρχιτέκτονας της Συμφωνίας του Ντέιτον εντοπίζει ορισμένες αδυναμίες της συμφωνίας για τη Βοσνία οι οποίες δεν είναι «απαραιτήτως οι ίδιες με εκείνες τις οποίες ανέφεραν εκ των έξω επικριτές, πολλοί από τους οποίους συνέχεαν τη συμφωνία ειρήνης με την εφαρμογή της». Σύμφωνα με τον Χόλμπρουκ, το σοβαρότερο ελάττωμα στην ειρηνευτική συμφωνία του Ντέιτον ήταν ότι επέτρεψε να υπάρξουν δύο αντιμαχόμενοι στρατοί μέσα σε μία και την αυτή χώρα, ένας για τους Σέρβους και ένας για την Κροατομουσουλμανική Ομοσπονδία. «Είχαμε πλήρη συναίσθηση του γεγονότος αυτού κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αλλά, δεδομένου ότι το ΝΑΤΟ δεν επρόκειτο να επιβάλει τον υποχρεωτικό αφοπλισμό των δύο πλευρών, δεν ήταν δυνατή η δημιουργία ενός ενιαίου στρατού ή ο αφοπλισμός της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης» γράφει ο Χόλμπρουκ (σ. 557) και συμπληρώνει: «Ενα δεύτερο πρόβλημα ήταν η συμφωνία μας να επιτρέψουμε στο σερβικό τμήμα της Βοσνίας να διατηρήσει το όνομα Δημοκρατία Σρπσκα».

Σήμερα, τρία χρόνια μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον, όλες οι διεθνείς προσπάθειες για την ενίσχυση της ανοικοδόμησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι στενά συνδεδεμένες με την πιστή εφαρμογή των όρων της ειρηνευτικής συμφωνίας. Οσο για την πολιτική σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή, αυτή συνεπάγεται μεταξύ άλλων την ανασυγκρότηση των οικονομιών των κρατών που προέκυψαν από την πρώην Γιουγκοσλαβία καθώς και σημαντικές προσπάθειες εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας προκειμένου να διασφαλισθεί η ανοικοδόμηση.



Σωτήρης Ντάλης

ΤΟ ΒΗΜΑ, 15-11-1998

Κριτικές

Δεν βρέθηκαν δημοσιεύσεις

Γράψτε μια κριτική
ΔΩΡΕΑΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

Δωρεάν αποστολή σε όλη την Ελλάδα με αγορές > 30€

ΒΙΒΛΙΑ ΧΕΡΙ ΜΕ ΧΕΡΙ

Γιατί τα βιβλία πρέπει να είναι φτηνά!

ΕΩΣ 6 ΑΤΟΚΕΣ ΔΟΣΕΙΣ

Μέχρι 6 άτοκες δόσεις με την πιστωτική σας κάρτα!