Η αυτοβιογραφία του φωτός

Έκπτωση
50%
Τιμή Εκδότη: 27.00
13.50
Τιμή Πρωτοπορίας
+
275508
Σελίδες:477
Ημερομηνία Έκδοσης:1/1/2008
Διαθεσιμότητα στα βιβλιοπωλεία μας
Αθήνα:
Με παραγγελία σε 2-5 εργάσιμες ημέρες
Θεσσαλονίκη:
Με παραγγελία σε 2-5 εργάσιμες ημέρες
Πάτρα:
Με παραγγελία σε 2-5 εργάσιμες ημέρες
«Γεννήθηκα πριν από αιώνες αιώνων, σε έναν Χώρο όπου δεν υπήρχε χώρος, και σε έναν Χρόνο όπου δεν υπήρχε χρόνος. Με ένα περίεργο ωστόσο τρόπο, αισθάνομαι ότι προϋπήρχα της γενέσεώς μου. Κι ενώ από τότε όλα έχουν αλλάξει, εγώ αισθάνομαι ότι τίποτε δεν αλλάζει. Η παρουσία μου μετρά το αιώνιο. Δεν αξίζει άλλωστε να συζητά κανείς για πράγματα –την γένεσή μου και την γένεση του Κόσμου– που προκαλούσαν ανέκαθεν διαμάχες. Αυτό που ενισχύει την αυτοπεποίθησή μου είναι ότι η παρουσία μου έμοιαζε πάντοτε πρωταρχική: στους μύθους ή σε ό,τι ονομάζεται επιστήμη, στα έργα των θνητών αλλά και στις θρησκείες, το φως έπαιζε πάντοτε ρόλο ιδιαίτερο. Κατά καιρούς πολλοί διερωτήθηκαν για την φύση του, και άλλοι πάλι έμειναν απλώς στον θαυμασμό και την αποδοχή... Εγώ λοιπόν, που είμαι το παλαιότερο, το αρχέγονο φως, ήρθε η ώρα να μιλήσω λίγο για τον εαυτό μου».

Με αυτά τα λόγια αρχίζει την αυτοβιογραφία του το αρχέγονο φως, που η ανακάλυψή του το 1965 υπήρξε από τις σημαντικότερες στην ιστορία της κοσμολογίας. Πριν δώσει τον λόγο στο ίδιο το φως, ο γνωστός συγγραφέας της «Κόμης της Βερενίκης» και των «Κοσμογραφημάτων» παρουσιάζει τους θαυμαστούς τρόπους που μέσω του φωτός η επιστήμη οδηγήθηκε στις πιο σπουδαίες κατακτήσεις της: την θεωρία της σχετικότητας, την κβαντική συμπεριφορά του μικροκόσμου, τις σύγχρονες απόψεις για την γένεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Δεν παραλείπει ακόμη να υπογραμμίσει την σημασία του φωτός για την ίδια την ζωή αλλά και την Τέχνη, ενώ αναφέρεται και στις φιλοσοφικές ή θρησκευτικές αντιλήψεις που συνοδεύουν το φως από τους αρχαίους χρόνους. Βιβλίο εύληπτο και πολυσήμαντο, η «Αυτοβιογραφία του φωτός» περιγράφει με απλά λόγια την συναρπαστική περιπέτεια της σύγχρονης επιστήμης, και απλώς ζητά από τον αναγνώστη να διαβαστεί «πρώτα με τον νου και, ύστερα ή παράλληλα, με την ψυχή».

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ


Πρόλογος. Ο συγγραφέας και το φως

1. ΤΑ ΦΩΤΕΙΝΑ ΣΚΙΡΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
H ψευδαίσθηση της οικειότητας
Φωτεινές αναλαμπές στην αρχαιότητα
Η πλατωνική θέαση του κόσμου
Η φωτεινή κυριαρχία του Αριστοτέλη
Το γεωμετρικό φως
Φως στις χίλιες και μία νύχτες
Φωτεινές λάμψεις στον Μεσαίωνα
Τα παραλειπόμενα ενός αστρονόμου
Ένας αγγελιαφόρος των άστρων
Η ορθολογική αναδόμηση της γνώσης
Το ανέσπερο φως
Οι φωτεινές παράλληλοι συγκλίνουν

2. ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ
Ένα επιστημονικό πρελούδιο
Οι φανερές και κρυφές χάρες του φωτός
Ο θαυμαστός κόσμος των χρωμάτων
Χρωματικές και φιλοσοφικές ακροβασίες
Mια ταχύτητα αλλιώτικη από τις άλλες
Oι φωτεινές ιδέες του Iσαάκ Nεύτωνα
Tο φως συμβάλλει στην κατανόησή του
Aιθέρια κύματα και ψευδαισθήσεις
Μια αποτυχία με σημασία
Η παιδεία και τα πεδία ενός αυτοδίδακτου
Ένας κεραυνός εν αιθρία
Ορατό και αόρατο φως
H αρχή και το τέλος του ονείρου

3. Η ΦΩΤΕΙΝΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Tο μαγικό χαλί του Aϊνστάιν
Ένας μοναχικός του Σύμπαντος
Aπλά αξιώματα με μεγάλες συνέπειες
Φωτεινές απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα
Η συγχώνευση του χώρου και του χρόνου
Η ηλικία του φωτός
Η εξωγήινή μας μοναξιά
Mηχανές του χρόνου και χρονοποιοί
Mήκη που συστέλλονται και μάζες που αυξάνονται
H επιβεβαίωση ενός παράδοξου κόσμου
H χαρακτηριστική εξίσωση της εποχής μας
O Θεός υπήρξε γεωμέτρης
Η Βίβλος του Σύμπαντος

4. ΤΟ ΚΒΑΝΤΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΥ
Ο δρόμος προς την κβαντική θεωρία
Τα φωτόνια ήρθαν για να μείνουν
Κβαντικά άλματα στο άτομο
H διττή φύση των πραγμάτων
Ο Θεός παίζει ζάρια με τον κόσμο
H βεβαιότητα της άγνοιας
Κβαντικές ακροβασίες
O ερωτικός δεσμός των φωτονίων
Mια εποχή δημιουργίας και ανατροπών

5. ΤΟ ΦΩΤΕΙΝΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
Μια προαιώνια αναζήτηση
Ο αναπάντεχος δρόμος προς την αντιύλη
Ένας γλωσσοδέτης με σημασία
Ο χορογράφος του φωτός
Δυνάμεις και αδυναμίες
Eμπρός, στο δρόμο που χάραξε το φως
Το βαρύ φως
Xρώματα και αρώματα
Tο όνειρο για μια τελική θεωρία
Xορδές, η μουσική του κόσμου

6. ΟΙ ΧΕΙΡΑΨΙΕΣ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ
Φως, η κινητήρια δύναμη της ζωής
Η φωτοσύνθεση στο μικροσκόπιο
Έμβιο φως στις θάλασσες και στην στεριά
Tο εκπληκτικό θαύμα της οράσεως
Η μηχανή και η αμηχανία του νου
Άλλα τα μάτια του λαγού
Και είπεν ο άνθρωπος: γεννηθήτω φως
Ο άνθρωπος τιθασεύει το φως
Η αποκαλυπτική αιχμαλωσία του φωτός
Μια φωτεινή συνεργασία στον μικρόκοσμο
Φως που καίει και φως που δημιουργεί
Οι περιπλανήσεις του φωτός στην Τέχνη
Η φωτεινή σύζευξη της Επιστήμης με την Τέχνη

7. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ, Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ
Το φως προδίδει το μυστικό των γαλαξιών
Η Mεγάλη Έκρηξη: Μια μέρα δίχως χθες
Ένα απολίθωμα φωτός
Η γλώσσα των άστρων
Mας περιβάλλει το παρελθόν
Πυρηνικά εργοστάσια στα άστρα
Βίος και πολιτεία των αστέρων
Η σκοτεινή προοπτική ενός μεγάλου άστρου
Το χαμόγελο του Σύμπαντος
Το μυστήριο της σκοτεινής ύλης
Μια σκοτεινή θάλασσα ενέργειας
Οι συμπαντικές προοπτικές μας
Ο λυγμός του ανθρώπου και το τέλος του φωτός

Επίλογος. Ο αποχαιρετισμός του φωτός

Η αυτοβιογραφία του φωτός

Βιβλιογραφικά
Συγγραφέας:
Γραμματικάκης, Γιώργος
Εκδότης:
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Σελίδες:
477
ISBN:
9789605242077
Ημερομηνία Έκδοσης:
1/1/2008

«Η Αυτοβιογραφία του Φωτός» είναι ένα πρωτότυπο στη σύλληψή του και ιδιαίτερα φιλόδοξο στις προθέσεις του συγγραφικό εγχείρημα: χρησιμοποιεί την έννοια του φωτός ως εξηγητικό μίτο για να ξετυλίξει την περιπλεγμένη ιστορία της δημιουργίας και της εξέλιξης της Φύσης, η οποία μετά την εμφάνιση του ανθρώπου άρχισε να κατανοεί τον εαυτό της. «Μιλώντας για το φως, μιλά κανείς για τον κόσμο και τα μυστικά του. Αγγίζει επίσης -κι αυτό είναι ίσως σοβαρότερο- κάποιες αγωνίες της ψυχής και τα κρυφά της ερωτήματα», υποστηρίζει στο τελευταίο του βιβλίο ο συγγραφέας του αξιαγάπητου «Η Κόμη της Βερενίκης». Πράγματι, η ιδέα του Φωτός ως γενεσιουργού αιθέριας ουσίας και βασικού διαμεσολαβητή ανάμεσα στον πνευματικό και τον υλικό κόσμο χάνεται στα βάθη της ανθρώπινης ιστορίας, προσωποποιείται μάλιστα ως θεϊκή υπόσταση τόσο από την περσική (Αχούρα) όσο και από την αιγυπτιακή (Αμμων Ρα) αλλά και την ελληνική παράδοση (Φάνης, Απόλλωνας). Εκτοτε, Φως και Ερεβος -η αποκαλυπτική διαύγεια και το απόλυτο ζοφερό σκοτάδι- θα αποτελέσουν όχι μόνο τα καθολικά σύμβολα της παρουσίας του θεϊκού στοιχείου στον Κόσμο, αλλά και ένα ευρύτατα αποδεκτό δυϊστικό σύστημα σύλληψης της βαθύτερης υφής του Σύμπαντος.
Το βασανιστικό ερώτημα, που στοιχειώνει σχεδόν κάθε σελίδα του παρόντος βιβλίου, αφορά στο νόημα της παρουσίας του Φωτός μέσα σ' ένα σκοτεινό και παγερό σύμπαν. Ο συγγραφέας μάλιστα δηλώνει απερίφραστα ότι όποιος αναζητά κάποιες εύλογες απαντήσεις στο παραπάνω ερώτημα, οφείλει να ακολουθήσει ταυτόχρονα δύο διαφορετικούς και φαινομενικά ασύμπτωτους δρόμους: αφενός αυτόν της επιστήμης, η οποία μελετά τη δομή και τη λειτουργία του «φυσικού» φωτός, και αφετέρου εκείνον της μεταφυσικής, της θεολογίας και της τέχνης, που επιζητούν εναγωνίως να εκφράσουν την άρρητη και μυστική εμπειρία του λεγόμενου «εσωτερικού» ή «άκτιστου» φωτός. Εξάλλου, ήδη από την πρώτη πρόταση του βιβλίου του, μας εξομολογείται πως «κατά βάθος πρόκειται για μια ερωτική ιστορία». Αν λοιπόν «Η Αυτοβιογραφία του Φωτός» θέλει να είναι η προσωπική μαρτυρία της σχέσης του συγγραφέα με το Φως, τότε ο Γιώργος Γραμματικάκης, ως διαπρεπής φυσικός επιστήμονας και ταυτόχρονα ως καλλιεργημένος Ελληνας λόγιος, ήταν σχεδόν υποχρεωμένος να ακολουθήσει αυτούς τους δυο τόσο διαφορετικούς δρόμους, που, όπως πρόθυμα παραδέχεται, «...ενώ ήσαν παράλληλοι, ετέμνοντο και είχαν κοινά σημεία». Στην ανάδειξη μάλιστα αυτών των πολύτιμων «κοινών σημείων», όπου η αντικειμενική-επιστημονική περιγραφή καταφέρνει να συναντήσει την υποκειμενική-βιωματική εμπειρία του φωτός, θα πρέπει, πιστεύω, να αναζητηθεί η πλέον πρωτότυπη συμβολή αυτού του αξιόλογου βιβλίου.

Το φυσικό Φως

Η αδιάλειπτη παρουσία του φωτός στη ζωή μας και στο Σύμπαν μάς δημιουργεί μια παραπλανητική αίσθηση οικειότητας με αυτό το αινιγματικό στοιχείο της φύσης. Ετσι, μολονότι το φως καθιστά καθετί ορατό, το ίδιο παρέμενε και εξακολουθεί να παραμένει ενοχλητικά αόρατο για την ανθρώπινη γνώση. Αν δοκιμάσετε να ρωτήσετε έναν ειδικό επιστήμονα «Τι ακριβώς είναι και πώς επιδρά το φως στο γνωστό μας Σύμπαν;», θα λάβετε πολλές επιμέρους, διαφωτιστικές μεν αντιφατικές δε, απαντήσεις. Θα μάθετε λοιπόν ότι κατά την αρχαιότητα δεν ήταν καθόλου σαφές αν οι φωτεινές ακτίνες εκπέμπονται από τα μάτια μας και ανακλώνται από τα αντικείμενα ή αν, αντίθετα, οι φωτεινές ακτίνες εισέρχονται στα μάτια του παρατηρητή επειδή «απορρέουν» από τα ίδια τα αντικείμενα μεταφέροντας τα είδωλά τους. Και ας μη θεωρηθεί ότι η διαμάχη αυτή οφειλόταν μόνο στην απουσία κάποιων εύλογων επιστημονικών εξηγήσεων σχετικά με τη φύση και τη λειτουργία του φωτός στην όραση. Αιώνες αργότερα, κατά τη «χρυσή εποχή» της επιστημονικής επανάστασης, ο Γαλιλαίος, ο πατέρας της νεότερης φυσικής, εξομολογείται, στη δύση της ζωής του, ότι όσον αφορά τη φύση του φωτός, ο ίδιος βρίσκεται στο σκοτάδι. Ενώ μετά από τρεις αιώνες, το ίδιο περίπου θα πει ένας άλλος όχι λιγότερο επιφανής φυσικός, ο Αλμπερτ Αϊνστάιν. Το 1951, τέσσερα χρόνια πριν πεθάνει, γράφει κάπως χαιρέκακα για τα φωτόνια, δηλαδή τα σωματίδια-φορείς του φωτός, τα οποία ο ίδιος εισήγαγε πρώτος στη σύγχρονη φυσική: «Σήμερα όλοι νομίζουν ότι γνωρίζουν την απάντηση (τι είναι τα φωτόνια), όμως γελιούνται».
Δεν πρέπει, λοιπόν, να μας εκπλήσσει ότι ο Γ. Γραμματικάκης θα χρειαστεί 470 πυκνογραμμένες σελίδες για να παρουσιάσει την εξέλιξη των ανθρώπινων ιδεών σχετικά με τη φύση και τη λειτουργία του φωτός στο Σύμπαν. Οπως ο ίδιος τονίζει: «Δύσκολα βρίσκονται τομείς της γνώσεως που να μην επηρεάζονται από την πολυδύναμή του παρουσία. Για τη φυσική, ιδιαιτέρως, η διερεύνηση του φωτός απεικονίζει την ίδια την ιστορία της». Καθένα από τα επτά κεφάλαια του βιβλίου αποτελεί ένα διαφορετικό επεισόδιο αυτής της πολυδαίδαλης ιστορίας των ιδεών μας για το φως, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο συγγραφέας κατάφερε μάλιστα, παρά τη δυσκολία των εννοιών που πραγματεύεται, να διαβάζεται αυτό το επιστημονικό βιβλίο σαν ένα γοητευτικό αν και ίσως παραπλανητικά αθώο παραμύθι! Συνοψίζοντας εδώ, με τρόπο ακαλαίσθητο και υπερβολικά απλοϊκό, κάποιες από τις βασικές ιδέες και επιστημονικές θεωρίες σχετικά με την ιστορία του φωτός που παρουσιάζονται στο βιβλίο, θα λέγαμε ότι το φως αποτελούσε ένα από τα πρωταρχικά προϊόντα της δημιουργίας του σύμπαντος. Σύμφωνα με το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο, που σήμερα είναι ευρέως αποδεκτό από τη φυσική, το Σύμπαν, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, δεν υπήρχε από πάντα ούτε δημιουργήθηκε εν μια νυκτί, αντίθετα διαμορφώθηκε σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου. Η γένεση του σύμπαντος, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα πρέπει να έλαβε χώρα πριν από περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια χάρη στην περιώνυμη Μεγάλη Εκρηξη. Μέχρι τότε, όλα τα βασικά συστατικά του Σύμπαντος (ενέργεια και ύλη) ήταν συγκεντρωμένα σε μια ασύλληπτα μικρή κοσμική σφαίρα, η οποία, για κάποιο άγνωστο μέχρι σήμερα λόγο, εξερράγη και άρχισε να διαστέλλεται με εκρηκτικούς ρυθμούς γεννώντας το χώρο και το χρόνο και ό,τι υπάρχει μέσα σ' αυτά. Ετσι, εκείνη την «ημέρα δίχως χθες», όπως πολύ πετυχημένα περιγράφει ο συγγραφέας το Big Bang, το απείρως μικρό γέννησε το απείρως μεγάλο, το απίστευτα απλό το ασύλληπτα πολύπλοκο: από τα κουάρκ (τα στοιχειώδη υποατομικά σωματίδια που συνθέτουν τα πρωτόνια και τα νετρόνια) και τα λεπτόνια (ηλεκτρόνια και νετρίνα) και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις θα προκύψουν διαδοχικά όλα τα πρωτόνια, τα νετρόνια, κατόπιν τα άτομα και τελικά τα αστέρια και οι γαλαξίες του γνωστού μας σύμπαντος.
Και το φως; Το φως ασφυκτιούσε μέσα στο κολαστήριο του υπέρθερμου και συνεχώς διαστελλόμενου αρχέγονου σύμπαντος. «Το πρώιμο σύμπαν έμοιαζε με μια κοχλάζουσα θάλασσα όπου το φως αποτελούσε το κυρίαρχο συστατικό», γράφει ο Γ. Γραμματικάκης. Οι ακραίες συνθήκες που επικράτησαν αμέσως μετά τη Μεγάλη Εκρηξη -δηλαδή οι απερίγραπτα υψηλές θερμοκρασίες και συνεπώς η ασύλληπτη συσσώρευση ενέργειας- συνετέλεσαν ώστε η ιονισμένη ύλη να εκπέμπει συνεχώς ακτινοβολία υπό τη μορφή φωτονίων (τα σωματίδια φορείς του φωτός), τα οποία όμως παρέμεναν παγιδευμένα μέσα στην ύλη. Το αρχέγονο σύμπαν ήταν λοιπόν «αδιαφανές», επειδή η υπέρθερμη «σούπα» από υποατομικά σωματίδια απορροφούσε ή σκέδαζε το φως. Καθώς όμως το νεογέννητο Σύμπαν συνέχισε να διαστέλλεται, η θερμοκρασία του μειωνόταν συνεχώς, με αποτέλεσμα περίπου 400.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Εκρηξη να μπορέσουν να σχηματιστούν, επιτέλους, τα πρώτα ουδέτερα άτομα· τότε μόνο τα φωτόνια απελευθερώθηκαν και άρχισαν να ταξιδεύουν ελεύθερα ως φως μέσα στο Σύμπαν, που έγινε πλέον «διαφανές». Αυτό το αρχέγονο φως ταξιδεύει έκτοτε μέσα στο χώρο και το χρόνο και φτάνει σ' εμάς ως η «ηχώ της δημιουργίας», την οποία μάλιστα μπορούμε σήμερα να ακούμε πάνω στη Γη με ευαίσθητες αστρονομικές κεραίες ή μέσω δορυφόρων (COBE και WMAP)! Και έτσι ανακύπτει το αγωνιώδες ερώτημα: Πότε ακριβώς και από τι δημιουργήθηκε αυτό το αρχέγονο φως; Σε αυτό ο Γ. Γραμματικάκης απαντά ότι τα ίδια τα φωτόνια, δηλαδή οι φορείς του φωτός, «δεν έχουν, βέβαια, ηλικία· για το φως ο χρόνος δεν περνά» (βλ. σελ. 371), ενώ στον επίλογο του βιβλίου τονίζει: «Μόνο το φως ξεφεύγει από τον σιωπηλό ιστό του χρόνου» (σελ. 425). Τι είναι όμως αυτό που, σύμφωνα με το συγγραφέα, εξασφαλίζει στο φως την αυτονομία και την αιωνιότητά του σε σχέση με όλα τα άλλα φυσικά αντικείμενα; Πώς θα πρέπει να εκλάβει ο αναγνώστης μια τόσο ρητά διατυπωμένη μεταφυσική άποψη περί του φωτός;

Το άκτιστο Φως

Μια κάποια απάντηση θα μπορούσε ίσως να αναζητηθεί στις σελίδες εκείνες του βιβλίου που αναφέρονται στην εμπειρία του λεγόμενου «εσωτερικού» ή «άκτιστου» φωτός. Πρόκειται για μια μυστικιστική ή, αν προτιμάτε, καθαρά υποκειμενική εμπειρία, η οποία ανά τους αιώνες αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί την «απτή» μαρτυρία της παρουσίας θεϊκών ή υπερφυσικών οντοτήτων στον κόσμο μας.
Εκδηλώνεται σαν μια απρόσμενη έλλαμψη, κάτι σαν «εκτυφλωτικό φως» που ως αστραπή εν αιθρία πλήττει το πνεύμα τού μύστη, χαρίζοντάς του ασυνήθιστες ή και μοναδικές ικανότητες διόρασης, τηλοψίας και άλλα θαυμαστά. Η βίωση αυτής της εσωτερικής εμπειρίας υποτίθεται ότι ισοδυναμεί με διάνοιξη του ανθρώπινου νου σε άγνωστες μέχρι τότε διαστάσεις της ύπαρξης, καθώς και με μια βαθιά πνευματική αναγέννηση. Ανέκαθεν πάντως, οι θρησκευτικές παραδόσεις επιφύλασσαν στο φως μια ξεχωριστή και πολύ ιδιαίτερη θέση. Από κάποιες θεωρήθηκε ως το Αρχαίτιο, από άλλες ως η έσχατη πραγματικότητα ή, όπως συμβαίνει με την ιουδαϊκή-χριστιανική παράδοση, ως η κύρια φανέρωση ή εκδήλωση του Θεού. Ο συγγραφέας μάλιστα πιστεύει ότι «Η αποθέωση του φωτός, που απαντά στα κείμενα και στις τελετουργίες της ορθοδοξίας, δεν έχει το όμοιό της στην εξέλιξη των θρησκειών. Πολλούς αιώνες μετά, σε μια παρόμοια αποθέωση, και από δρόμους ολότελα διαφορετικούς, επέπρωτο να φθάσει μόνο η επιστήμη». Το δυστύχημα όμως είναι ότι, ανά τους αιώνες, δεν έχει βρεθεί κάποιος τρόπος για να πιστοποιηθεί η αντικειμενική αλήθεια τέτοιων θρησκευτικών εμπειριών, ενώ αντίθετα η επιστημονική εμπειρία του φωτός οφείλει εξ ορισμού να είναι αντικειμενική (διυποκειμενική) ή τουλάχιστον να υποβάλλεται διαρκώς σε αντικειμενικό έλεγχο. Καθόλου δεν είναι στις προθέσεις μου να αρνηθώ τη δυνατότητα ύπαρξης τέτοιων ή ανάλογων υπερφυσικών(;) εμπειριών, ισχυρίζομαι μόνο ότι η λεκτική κοινοποίησή τους στερείται νοήματος... και για να θυμηθούμε τον σκοτεινό αφορισμό του Wittgenstein «για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, γι' αυτά πρέπει να σωπαίνει».

Και εγένετο φως;

Από κάθε άποψη «Η Αυτοβιογραφία του Φωτός» αποτελεί ένα σημαντικό εκδοτικό γεγονός, κάτι που επιβεβαιώνεται τόσο από τις συζητήσεις που έχει προκαλέσει όσο και από την μεγάλη εκδοτική επιτυχία που γνωρίζει (ήδη βρίσκεται στην 5η ανατύπωση!). Αν επιχειρούσαμε να εξηγήσουμε τους λόγους αυτής της επιτυχίας, θα έπρεπε να αναφερθούμε στη διαυγή και κρυστάλλινη γλώσσα που υιοθετεί ο συγγραφέας για να περιγράψει στον μη ειδικό αναγνώστη μερικές από τις πιο στριφνές και πολύπλοκες έννοιες της σύγχρονης φυσικής, και μάλιστα χωρίς να κάνει εκπτώσεις στη σαφήνεια και την ακρίβεια των όσων θέλει να πει. Επίσης, στις αρετές του βιβλίου θα πρέπει να προσμετρηθεί το ερμηνευτικό στρατήγημα να χρησιμοποιηθεί η έννοια του φωτός για να ξετυλιχθεί ολόκληρη η ιστορία της φυσικής αλλά και της ανθρώπινης γνώσης γενικότερα. Τέλος, επειδή σήμερα οι περισσότεροι επιστήμονες επιχειρούν να φτιάξουν σκορδαλιά χωρίς σκόρδο, δηλαδή επιστημονικό λόγο χωρίς τις μεταφυσικές του προϋποθέσεις, χρωστάμε ευγνωμοσύνη στον συγγραφέα για την ειλικρινή και απερίφραστη διατύπωση των μεταφυσικών προϋποθέσεων σε ό,τι αφορά ορισμένες τουλάχιστον από τις θεμελιώδεις ιδέες αυτού του βιβλίου.
Ας μου συγχωρεθεί, λοιπόν, το οξύμωρο του τίτλου που επέλεξα στην παρούσα βιβλιοπαρουσίαση. Όμως, όπως συμβαίνει με όλες τις «έννοιες-κλειδιά» της ανθρώπινης σκέψης, ακόμη και η ίδια η έννοια του φωτός, απ' ό,τι φαίνεται, δεν καταφέρνει να διαφωτίσει πλήρως την ιστορία της. Φοβάμαι, κοντολογίς, ότι ακόμη και το Φως δεν είναι σε θέση να απαλλαγεί οριστικά από τα σκοτάδια που το ίδιο έχει φέρει στο φως. Διατυπωμένο ποιητικότερα, με τα λόγια του μεγάλου Αλεξανδρινού: «Ισως το φως θάναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούργια πράγματα θα δείξει».
Γράψτε μια κριτική
ΔΩΡΕΑΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

Δωρεάν αποστολή σε όλη την Ελλάδα με αγορές > 20€

ΒΙΒΛΙΑ ΧΕΡΙ ΜΕ ΧΕΡΙ

Γιατί τα βιβλία πρέπει να είναι φτηνά!

ΕΩΣ 24 ΑΤΟΚΕΣ ΔΟΣΕΙΣ

Μέχρι 24 άτοκες δόσεις με την πιστωτική σας κάρτα!