Ελλάς: Δύση ή Ανατολή;

Ο ακοινώνητος εκσυγχρονισμός στο νεοελληνικό κράτος.
Έκπτωση
30%
Τιμή Εκδότη: 19.17
13.42
Τιμή Πρωτοπορίας
+
380687
Εκδόσεις: Ροές
Σελίδες:400
Επιμελητής:Καρτάκης, Ελευθέριος
Ημερομηνία Έκδοσης:28/03/2013
ISBN:9789602833612
Διαθεσιμότητα στα βιβλιοπωλεία μας
Αθήνα:
Με παραγγελία σε 2-5 εργάσιμες ημέρες
Θεσσαλονίκη:
Περιορισμένη διαθεσιμότητα
Πάτρα:
Με παραγγελία σε 2-5 εργάσιμες ημέρες

Περιγραφή

Η σημερινή Ελλάδα παραμένει κατ’ ουσίαν απόλυτα εξωευρωπαϊκή και δυσκολεύεται να ευθυγραμμιστεί με τον σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα. Ο εκδυτικισμός της είναι μιμητικός και προσποιητός. Κατά τον Π. Γεννηματά, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η κληρονομιά του ύστερου Βυζαντίου (θεοκρατική ανατολική παράδοση, αντιδυτισμός, κρατικομονοπωλιακή οικονομία και ιδεολογία της διαμεσολάβησης) εξακολουθεί να υπερκαθορίζει ως σήμερα ασφυκτικά την υποτιθέμενη «εθνική ταυτότητα» και, στην πραγματικότητα, έχει διαμορφώσει τις ιδεολογικές παραστάσεις και τα συμπεριφορικά αντανακλαστικά της νεοελληνικής κοινωνίας. Η μακροχρόνια συμβίωση με τον Οθωμανό κατακτητή ολοκλήρωσε τη μακραίωνη σκοταδιστική βυζαντινοχριστιανική διαπαιδαγώγηση. Και τούτο παρά το ότι η έκρηξη της ευρωπαϊκής Αναγέννησης αποτελεί κοινή ελληνολατινική υπόθεση. Ο ελληνικός λαός καταδικάστηκε, εν ονόματι της διαφύλαξης της ανατολικής ορθοδοξίας, σε αποκλεισμό από την πολιτισμική πρωτοπορία της ιστορίας και σε μακροχρόνια οθωμανική καραντίνα.
Ο συγγραφέας, επίτιμος αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, στοιχειοθετεί με εντυπωσιακή ευρυμάθεια την άποψη ότι η ανατολική ορθοδοξία έχει ιστορικά αναδειχθεί ως ιδεολογία της οικονομικής καθυστέρησης, της κοινωνικής υπανάπτυξης και του εσωστρεφούς κοινοτικού βίου. Είναι καιρός –τονίζει– να ξεφύγουμε από τα πρότυπα του Βυζαντίου, το κόστος των οποίων έχει υπάρξει ιλιγγιώδες για τον νεοελληνισμό.
Η πρόκληση της εθνικής υπέρβασης των βυζαντινών καταβολών, όσο κι αν εκ πρώτης όψεως φαίνεται ίσως ανεδαφική και «προδοτική» απέναντι στη διαχρονική «εθνική ταυτότητα», ιστορικά παραμένει επιτακτική. Δεν ζητείται βεβαίως η εκούσια αλλοτρίωση εν ονόματι ενός καινούργιου ευρωπαϊκού προσωπείου. Ζητείται μια σύγχρονη νεοελληνική αλήθεια, μια νέα σύνθεση, ικανή να εξασφαλίσει τη δημιουργικότερη εθνική συμμετοχή στο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο γίγνεσθαι – θεμελιωμένη σε μια νέα παραγωγική αντίληψη στην οικονομία και ένα νέο μορφωτικό πρότυπο στην παιδεία. Μόνον έτσι –καταλήγει ο Π. Γεννηματάς– θα μπορέσουμε ως έθνος να ακολουθήσουμε τα παραδείγματα ιστορικής αναγέννησης που προσφέρει σήμερα ο κόσμος.

Επίμετρο: Κώστας Λάβδας

Κριτικές

Καθένας μας έχει τους καημούς του, φανερούς ή κρυφούς. Ο καημός του καλού συγγραφέα του παρόντος πολιτικοκοινωνικού και ιστορικού δοκιμίου είναι ότι δεν είμαστε αρκετά δυτικοί, τόσο στον ψυχισμό όσο και στη συμπεριφορά και την εργασιακή ηθική. Κοινώς ότι δεν έχουμε εμποτιστεί επαρκώς από το δυτικότροπο ευρωπαϊκό πνεύμα, αλλά παραμένουμε σε μια σημαντική και διακριτή απόσταση από αυτό, αφού έχουμε ενστερνιστεί και ακολουθούμε ως τώρα τις ανθρωπολογικές ορίζουσες της ορθόδοξης χριστιανικής διδασκαλίας.
Θεωρεί, πρωτίστως, υπεύθυνους γι΄ αυτό (το κατάντημά μας!) το σκοταδισμό του Βυζαντίου και την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία, εναντίον της οποίας καταφέρεται σε πολλά σημεία του κειμένου του, όπως και εναντίον του κινήματος των νέο-ορθοδόξων της δεκαετίας ‘70 - ΄80 και όλων εκείνων που έχουν εκφράσει , κατά καιρούς, αμφισβητήσεις και αντιρρήσεις για το προτεσταντικό ανθρωπολογικό μοντέλο που κυριαρχεί στο δυτικό κόσμο. Αντιδιαστέλλει δε καθέτως, οριζοντίως και πλαγίως, τα δύο ανθρωπολογικά μοντέλα, υποστηρίζοντας ότι το μεν προτεσταντικό είναι αυτό της Πράξης και του Ορθολογισμού, το δε ανατολικορθόδοξο της Προσευχής και του Συναισθήματος.
Να σημειωθεί ότι παρόμοιες θέσεις περί « ορθόδοξων χριστιανικών ριζωμάτων» που καθορίζουν τον νεοέλληνα έχει αναπτύξει κατά την τελευταία 15-ετία και ο Σ. Ράμφος σε ένα καθαρά φιλοσοφικό και θεολογικό επίπεδο, κάνοντας μια θεαματική στροφή 180 μοιρών στην προβληματική του σε σχέση με προηγούμενες θεωρήσεις του. Το επιπλέον στοιχείο που ο Π. Γεννηματάς εισάγει στον προβληματισμό αυτόν είναι η αγκύρωση που επιχειρεί σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα, κρίσιμα κατά τη γνώμη του, για την κατοπινή πορεία του νεοελληνισμού, όπως ήταν η Φραγκοκρατία, η κατίσχυση του Ησυχασμού στις θεολογικές έριδες του 14ου αιώνα, η άλωση της Πόλης το 1453, η αντίδραση της Εκκλησίας στο Διαφωτισμό κ.α.
Η απόπειρά του είναι τολμηρή, καθώς, η ανάγνωση της Ιστορίας που επιχειρεί είναι μία από τις πολλές που μπορούν να γίνουν και πιθανότατα όχι η πιο έγκυρη. Ένα δυο αμφιλεγόμενα ζητήματα που θα μπορούσαν να εντοπιστούν στο κείμενο είναι α) η προβολή που κάνει στο παρελθόν της «ανοιχτότητας» των σημερινών εθνικών ταυτοτήτων, ανάμεσα στις οποίες είναι και η νεοελληνική, και η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων με βάση αυτή την παραδοχή και β) η αναφορά αλλά όχι η επαρκής ανάδειξη των ευθυνών των Βυζαντινών ελίτ και ιδιαιτέρως των ιντριγκαδόρων του παλατιού για την απαρχή της κατάρρευσης του Βυζαντίου π.χ. οι απαράδεκτες εμπορικές παραχωρήσεις του Αλέξιου Κομνηνού σε Ενετούς και Πιζάνους τον 11ο αιώνα, οι σφοδροί εμφύλιοι πόλεμοι των πρωτοκλασάτων Βυζαντινών οικογενειών για το θρόνο κατά τον 14ο αιώνα κ.α.
Κοντολογίς - και εδώ είναι η μεγάλη μου ένσταση στα γραφόμενα – πώς μπορείς να μέμφεσαι τον απλό κόσμο γι ΄ αυτό που είναι η ταυτότητά του ( και που ήταν ακριβώς η ίδια όταν το Βυζάντιο μεγαλουργούσε κατατροπώνοντας τους εχθρούς του!), όταν οι πολιτικές και πνευματικές σου ελίτ – καλή ώρα όπως στην πρόσφατη οικονομικοκοινωνική κρίση – έχουν ξεπουλήσει και τη χώρα και τους ανθρώπους της για τα στενά προσωπικά ή συντεχνιακά τους νιτερέσα;
Ο συγγραφέας , λοιπόν, μέλος κι αυτός της κορπορατικής ελίτ [ γιατί όπως αντλούμε από το βιογραφικό του υπήρξε: Ειδικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Γ. Ράλλη (1980-1981). - Αντιπρόεδρος Δ.Σ. της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ 1980-1982). - Αντιπρόεδρος ΒΙ.ΠΕ.-Ε.Τ.Β.Α. Α.Ε. (1986-1989). - Πρόεδρος EUROSEC AXE (1990-1994). - Σύμβουλος Διοικήσεως Τραπέζης της Ελλάδος (1993-1994). - Πρώτος Έλληνας αντιπρόεδρος στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) στο Λουξεμβούργο (1994-2000). - Ιδρυτής και πρόεδρος Δ.Σ. της ΩΜΕΓΑ ΤΡΑΠΕΖΑ (2000-2006). - Πρόεδρος της ΜΚΟ Ευρωπαϊκή Έκφραση (1999-2007).] και πολύ κοντά στο φθαρμένο πολιτικό σύστημα που μας διακυβέρνησε θα έπρεπε να ήταν πιο προσεκτικός και λιγότερο μονολιθικός στις κρίσεις του και τα συμπεράσματά του.
Κατά τη γνώμη μου, η σχέση πολιτικού – πολίτη προσιδιάζει σε μεγάλο βαθμό στη σχέση δασκάλου – μαθητή. Αν εξοκείλει η τάξη δεν μεμφόμαστε τους μαθητές αλλά το δάσκαλο (γιατί αυτός έχει τη γνώση!) που δεν έκανε τίποτα να το προλάβει.
Πάντως, για να πούμε και του συγγραφέα το δίκιο, το δοκίμιο σίγουρα ανοίγει τη συζήτηση για το μέλλον αυτού του τόπου και του λαού και από αυτή την άποψη είναι καλοδεχούμενος ο προβληματισμός που καταθέτει.
Γράψτε μια κριτική
ΔΩΡΕΑΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

Δωρεάν αποστολή σε όλη την Ελλάδα με αγορές > 30€

ΒΙΒΛΙΑ ΧΕΡΙ ΜΕ ΧΕΡΙ

Γιατί τα βιβλία πρέπει να είναι φτηνά!

ΕΩΣ 24 ΑΤΟΚΕΣ ΔΟΣΕΙΣ

Μέχρι 24 άτοκες δόσεις με την πιστωτική σας κάρτα!