Ο στενός διάδρομος

Κράτη, Κοινωνίες και η Μοίρα της Ελευθερίας
Έκπτωση
18%
Τιμή Εκδότη: 22.00
18.00
Τιμή Πρωτοπορίας
Υπάρχει και μεταχειρισμένο με €14.00
+
533765
Συγγραφείς: Acemoglu, Daron , Robinson, James A.
Σελίδες:720
Επιμελητής:Οικονομίδου, Μαρία
Ημερομηνία Έκδοσης:24/9/2020
Διαθεσιμότητα στα βιβλιοπωλεία μας
Αθήνα:
Άμεσα διαθέσιμο
Θεσσαλονίκη:
Άμεσα διαθέσιμο
Πάτρα:
Άμεσα διαθέσιμο
Από τους συγγραφείς του "ΓΙΑΤΙ ΑΠΟΤΥΓΧΑΝΟΥΝ ΤΑ ΕΘΝΗ"


Ο Στενός Διάδροµος µας οδηγεί σε ένα συναρπαστικό ταξίδι, σε όλες τις ηπείρους και µέσα από την ανθρώπινη ιστορία, για να ανακαλύψουµε το κρίσιµο συστατικό της ελευθερίας. Η τελική διαπίστωση είναι ότι εξαρτάται από τον καθένα από εµάς: αυτό το συστατικό είναι η δέσµευση που έχουµε ως πολίτες να στηρίζουµε τις δηµοκρατικές αξίες. Σε εποχές όπως η σηµερινή, δε θα µπορούσε να υπάρχει πιο σηµαντικό µήνυµα.

Σύµφωνα µε έναν δυτικό µύθο, η πολιτική ελευθερία είναι µια ανθεκτική κατασκευή, η οποία υλοποιείται µέσα από µια διαδικασία «διαφωτισµού». Αυτή η στατική άποψη δεν εκφράζει παρά µια φαντασίωση, υποστηρίζουν οι συγγραφείς. Στην πραγµατικότητα, ο διάδροµος για την ελευθερία είναι στενός και για να παραµείνει ανοιχτός απαιτείται ένας θεµελιώδης και αδιάκοπος αγώνας µεταξύ κράτους και κοινωνίας.

Ένα από τα µεγαλύτερα παράδοξα της πολιτικής ιστορίας είναι η τάση που παρατηρείται, τα τελευταία δέκα χιλιάδες χρόνια, αφενός για αποµάκρυνση από τις µικρές φυλές και αφετέρου προς την ανάπτυξη ισχυρών συγκεντρωτικών κρατών που επιτρέπουν σε κοινωνίες εκατοµµυρίων ατόµων να λειτουργούν.

Αλλά πώς µπορεί ένα ισχυρό κράτος να συµφιλιωθεί µε την ιδέα ότι οι πολίτες του απολαµβάνουν την ελευθερία; Και, από την άλλη, ποια θέση πρέπει να παίρνουµε απέναντι στις τρέχουσες προκλήσεις που αντιµετωπίζουν οι δηµοκρατίες µας;

Το παρόν βιβλίο αφορά την ελευθερία, το πώς και γιατί οι ανθρώπινες κοινωνίες κατόρθωσαν ή δεν κατόρθωσαν να την αποκτήσουν. Αφορά επίσης τις συνέπειες αυτής της επιτυχίας ή της αποτυχίας τους, ιδίως σε σχέση µε την ευηµερία.

Είναι ηλίου φαεινότερον ότι η ελευθερία σπανίζει στην ιστορία και ότι είναι εξίσου σπάνια και σήµερα. Κάθε χρόνο εκατοµµύρια άνθρωποι στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική, στην Ασία και στην Κεντρική Αµερική φεύγουν από την πατρίδα τους, διακινδυνεύοντας τη ζωή και τη σωµατική ακεραιότητά τους, όχι γιατί αναζητούν υψηλότερο εισόδηµα ή µεγαλύτερες ανέσεις, αλλά επειδή προσπαθούν να προστατευτούν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους από τη βία και τον φόβο.

Οι φιλόσοφοι έχουν προτείνει πολλούς ορισµούς της ελευθερίας. Αλλά στο πιο θεµελιώδες επίπεδο, όπως αναγνώριζε ο Λοκ, η ελευθερία πρέπει να αρχίζει από το σηµείο όπου οι άνθρωποι ελευθερώνονται από τη βία, τον τρόµο και άλλες εξευτελιστικές καταστάσεις. Οι άνθρωποι πρέπει να είναι ελεύθεροι να επιλέγουν τη ζωή που θα ζήσουν και να έχουν τα µέσα να υλοποιήσουν τις επιλογές τους, χωρίς την απειλή παράλογων τιµωριών και δρακόντειων κοινωνικών κυρώσεων.
Συγγραφέας:
Acemoglu, DaronRobinson, James A.
Εκδότης:
Λιβάνης - Νέα Σύνορα
Σελίδες:
720
ISBN:
9789601435879
Επιμελητής:
Οικονομίδου, Μαρία
Μεταφραστής:
Αλαβάνου, Αριάδνη
Ημερομηνία Έκδοσης:
24/9/2020

O στενός διάδρομος της ελευθερίας

Ο Ντάρον Ατζέμογλου, καθηγητής Οικονομικών στο ΜΙΤ και ο Τζέιμς Ρόμπινσον, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου έγιναν διεθνώς γνωστοί το 2012 με το μπεστ σέλερ «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη», στο οποίο υποστήριξαν ότι ο καθοριστικός παράγων για την επιτυχία και ευημερία ενός έθνους είναι η υιοθέτηση ανοικτών και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικών και οικονομικών θεσμών και όχι η γεωγραφία, το κλίμα ή η κουλτούρα. Τώρα με ένα νέο φιλόδοξο βιβλίο τους εξηγούν γιατί σε μερικά κράτη ευδοκιμεί η φιλελεύθερη δημοκρατία, ενώ άλλα διολισθαίνουν προς τον δεσποτισμό και την αναρχία. Χρησιμοποιώντας πλήθος παραδειγμάτων από ιστορικές περιόδους και γεωγραφικές περιοχές επιχειρηματολογούν ότι η ελευθερία ανθεί σε έναν «στενό διάδρομο», υπό την προστασία μιας ισχυρής κοινωνίας των πολιτών και ενός ισχυρού, αποτελεσματικού και κοινωνικά ευαίσθητου κράτους, για να αποφύγει τις συμπληγάδες του δεσποτισμού και της αναρχίας. Η παραμονή στον στενό και εύθραυστο διάδρομο της ελευθερίας και της δημοκρατίας απαιτεί συνεχή εγρήγορση και αγώνες και το ζητούμενο στον ανταγωνισμό κράτους και κοινωνίας είναι να βρεθεί μία λεπτή ισορροπία ισχύος μεταξύ των δύο.

Το κράτος Λεβιάθαν
Ανατρέχοντας στο κράτος Λεβιάθαν από το κλασικό έργο του Αγγλου πολιτικού φιλοσόφου Τόμας Χομπς το 1651, οι συγγραφείς περιγράφουν πως ο «Δεσποτικός Λεβιάθαν» και ο «Απών Λεβιάθαν» οδηγούν στον αυταρχισμό και στην ακυβερνησία αντίστοιχα, ενώ με τον «Δεσμώτη Λεβιάθαν» το κράτος αναλαμβάνει μεγαλύτερο ρόλο, που περιορίζεται όμως από ελέγχους που επιβάλλει η κοινωνία, όπως συνέβη για πρώτη φορά στην αρχαία Αθήνα με τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα και του Κλεισθένη, ή στην Αμερική από τους πατέρες της ανεξαρτησίας. Η τύχη όμως της ελευθερίας δεν εξαρτάται μόνο από ένα σοφό σύστημα ελέγχων και ισορροπιών, αλλά και από τη διεκδικητική κινητοποίηση της κοινωνίας. Οταν χαλάρωσε το «κλουβί» των κανόνων, παραδόσεων και εθίμων που περιόριζαν την οικονομική και κοινωνική πρόοδο για μία χιλιετία, προέκυψαν ευκαιρίες και κίνητρα για την απελευθέρωση των δημιουργικών δυνάμεων, που άνοιξαν τον δρόμο στη Βιομηχανική Επανάσταση και την ευημερία.

Στο βιβλίο εξιστορούνται διάφορες φάσεις του δεσποτικού Λεβιάθαν στην Κίνα και στη Ρωσία, καθώς και το περιοριστικό «κλουβί των κανόνων», που επέβαλε το σύστημα της κάστας στην Ινδία. Στη Μέση Ανατολή αυτό το «κλουβί» έχει λάβει ασφυκτικές διαστάσεις, ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία, με τη συμμαχία ουαχαμπισμού και αυταρχισμού, ενώ και η Τουρκία διανύει μια νέα φάση δεσποτισμού υπό τον αυταρχικό Ερντογάν. Για πολλά μπορεί να υπερηφανεύεται ο «Δεσμώτης Λεβιάθαν» στη Δυτική Ευρώπη και στην Αμερική, αλλά κηλίδα στην τελευταία αποτελούν η φυλετική προκατάληψη και η αυξανόμενη εισοδηματική ανισότητα. Σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και Αφρικής πάλι ένας «Χάρτινος Λεβιάθαν» εμποδίζει τον πολίτη να αντιμετωπίσει την ανάλγητη γραφειοκρατία, την πολιτική πατρωνία και την κραυγαλέα ανισότητα, που επιβάλλει μια καταπιεστική ελίτ.

Οι συγγραφείς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου από τον λαϊκισμό που καραδοκεί, όταν ο λαός αισθάνεται ότι τα οφέλη από την παγκοσμιοποίηση και τις τεχνολογικές αλλαγές δεν κατανέμονται δίκαια, όταν χάνει την εμπιστοσύνη του στους θεσμούς, με αποτέλεσμα να γίνεται ευάλωτος σε δημαγωγούς, που του υπόσχονται ότι μόνο αυτοί είναι ικανοί να προστατεύσουν τα συμφέροντά του, όπως συμβαίνει σήμερα στην Τουρκία του Ερντογάν, στην Ουγγαρία του Ορμπαν ή στην Αμερική του Τραμπ. Οπως διακήρυττε ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, αληθινή ατομική ελευθερία δεν νοείται χωρίς οικονομική ασφάλεια και ανεξαρτησία και όταν οι άνθρωποι πεινούν ή είναι άνεργοι, γίνονται βορά δημαγωγών και δικτατόρων.


Οι δύο συγγραφείς χρησιμοποιούν πλήθος παραδειγμάτων από ιστορικές περιόδους και γεωγραφικές περιοχές.
Η είσοδος και η παραμονή στον διάδρομο της ελευθερίας δεν είναι ούτε εύκολη ούτε δεδομένη, γιατί απαιτεί συμβιβασμούς, με εγκατάλειψη της ακραίας πόλωσης και του «μηδενικού αθροίσματος» στην πολιτική. Αυτό πέτυχε η Σουηδία μετά τη Μεγάλη Υφεση, όταν ένας ευρύς συνασπισμός εργατών, αγροτών και βιομηχάνων στήριξε τη νέα αρχιτεκτονική του κοινωνικού κράτους, αντίθετα με τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, όπου η ελίτ αντέδρασε αρνητικά στις διεκδικήσεις της κοινωνίας στη λογική του «μηδενικού αθροίσματος», διευκολύνοντας έτσι την επικράτηση του Χίτλερ. Η Γερμανία όμως και η Ιαπωνία μετά τον Πόλεμο, η Χιλή μετά τον Πινοσέτ ή η Νότια Αφρική μετά την κατάρρευση του απαρτχάιντ απέδειξαν ότι η επιστροφή στον στενό διάδρομο είναι εφικτή και όσο διευρύνονται οι δημοκρατικοί και συμμετοχικοί θεσμοί, τόσο αυξάνεται και το εύρος αυτού του διαδρόμου.

Έκκληση για εγρήγορση
Το βιβλίο κλείνει με την έκκληση για διαρκή εγρήγορση και κινητοποίηση των πολιτών υπέρ των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου και του κράτους δικαίου, προσφεύγοντας στο ποίημα του Γερμανού λουθηρανού πάστορα Μάρτιν Νιμόλερ για την κυριαρχία των ναζί στη γερμανική κοινωνία. «Πρώτα ήλθαν για τους σοσιαλιστές και δεν διαμαρτυρήθηκα, γιατί δεν ήμουν σοσιαλιστής. Μετά ήλθαν για τους συνδικαλιστές και δεν διαμαρτυρήθηκα, γιατί δεν ήμουν συνδικαλιστής. Μετά ήλθαν για τους Εβραίους και δεν διαμαρτυρήθηκα, γιατί δεν ήμουν Εβραίος. Μετά ήλθαν για μένα, αλλά δεν είχε απομείνει πλέον κανείς να διαμαρτυρηθεί».

* Ο κ. Αχιλλέας Παπαρσένος υπηρέτησε ως προϊστάμενος του Γραφείου Τύπου και Επικοινωνίας στην ελληνική πρεσβεία της Ουάσιγκτον.

Γράψτε μια κριτική
ΔΩΡΕΑΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ!

Δωρεάν αποστολή σε όλη την Ελλάδα με αγορές > 20€

ΒΙΒΛΙΑ ΧΕΡΙ ΜΕ ΧΕΡΙ

Γιατί τα βιβλία πρέπει να είναι φτηνά!

ΕΩΣ 24 ΑΤΟΚΕΣ ΔΟΣΕΙΣ

Μέχρι 24 άτοκες δόσεις με την πιστωτική σας κάρτα!